XIV
Όταν ξύπνησε ο Στέφανος πρωί και πήγε στην τραπεζαρία βρέθηκε μπρος στην Ευανθία. Καθόταν μόνη και είχε ανοιχτό μπροστά της ένα λεύκωμα με εικόνες και το ξεφύλλιζε. Στο τραπέζι ήταν ακόμα το βάζο με τα κίτρινα και λευκά ρόδα. Καθώς έσκυβε, η χλωμή τους λάμψη έπαιζε στο πρόσωπό της.
Ο Στέφανος σταμάτησε στην πόρτα όσο που η Ευανθία σήκωσε τα μάτια. Δεν ένιωσε γιατί σταμάτησε∙ μα όταν πλησίασε, η Ευανθία τον κοίταξε σα να ήταν ώρα εκεί και δεν τον πρόσεξε. Έπειτα αφού έσκυψε πάλι μια στιγμή στο λεύκωμα, γύρισε και τον ρώτησε:
- Εσύ το έφερες;
- Πιστεύω, είπε ο Στέφανος αφού έριξε ματιά στο λεύκωμα.
Η Ευανθία δε μίλησε πάλι μια στιγμή∙ μα όταν ο Στέφανος ήρθε και κάθισε στο τραπέζι αντίκρυ της, ξανασήκωσε τα μάτια και καθώς ο Στέφανος την κοίταζε.
- Ήσουνα ψες στη λέσχη; τον ρώτησε έξαφνα.
Ο Στέφανος δεν απάντησε. Και η Ευανθία:
- Δεν ήσουνα; δεν έπαιξες; ρώτησε πάλι.
Ο Στέφανος την κοίταξε περίεργα.
Η Ευανθία ξαναέσκυψε στο λεύκωμα και σώπασε. Έπειτα, έξαφνα πάλι, σήκωσε ένα φύλλο και δείχνοντάς το:
- Σου αρέσει αυτή; είπε.
Ήταν μια στρογγυλή μορφή με χείλη παχουλά και με στριφτά σγουρά γύρω στο μέτωπο.
-Τι να μου αρέσει;
- Τα μάτια της, είπε η Ευανθία∙ και κοιτάζοντάς τον:
- Δε μοιάζει της Φιφίκας, ε;
Κ’ έπειτα, πάλι ξαφνικά:
- Σου άρεσε ποτέ η Φιφίκα; Κ’ ενώ ο Στέφανος την κοίταζε πάντα περίεργα.
- Ε, δε σου άρεσε; τον ξαναρώτησε.
- Αστεία, είπε ο Στέφανος.
- Σου άρεσε∙ γι’ αυτό η Μαρίκα τη ζηλεύει.
- Ανοησίες, είπε πάλι ο Στέφανος και τράβηξε από το λεύκωμα ένα φύλλο κ’ έσκυψε κι αυτός και κοίταζε.
Όταν το άφησε, η Ευανθία το πήρε από μπροστά του.
- Γυναίκες είναι; ρώτησε∙ γιατί έχουν έτσι ανοιχτά τα χείλη;
- Είναι άγγελοι που τραγουδούν, της είπε ο Στέφανος.
- Και τούτα που κρατούν στα χέρια;
- Κρίνα.
- Κρίνα! είπε η Ευανθία σα να σταμάτησε στη λέξη, και κοίταξε πάλι την εικόνα.
Μα έπειτα, ο Στέφανος πλησίασε, δείχνοντας την επιγραφή σ’ ένα άλλο φύλλο ξαναρώτησε:
- Τι λέει εδώ;
Ο Στέφανος έσκυψε και της εξήγησε.
Η εικόνα έδειχνε δυο παιδιά που περνούσαν ένα ρυάκι. Το μεγαλύτερο κρατούσε στον ώμο του ένα τρίτο, πιο μικρό∙ εμπρός πήγαινε ένας σκύλος, και καθώς βάθαινε το νερό πιο πέρα, ο σκύλος γύριζε πίσω το κεφάλι προς τα παιδιά σα να τους έλεγε: κουράγιο!
Έσκυψαν και οι δυο κοντά κοντά και κοίταζαν.
Έπειτα, η Ευανθία σα να ήταν βέβαιη πως κι ο Στέφανος συλλογιζότανε το ίδιο.
- Μα είδες πως η Μαρίκα είπε ψέματα, γύρισε και είπε.
Ο Στέφανος σήκωσε τα μάτια.
- Πως μ’ έδειρε η γιαγιά…
- … γιατί έτρεξα ξυπόλυτη, πρόσθεσε η Ευανθία.
Ο Στέφανος την κοίταζε.
- Μα εσύ το είπες, θέλησε να της θυμίσει.
Αλλά μπήκε η υπηρέτρια και τον σταμάτησε. Μπήκε κ’ έφερε το γάλα του.
Και όταν σε λίγο ήρθε μέσα η κυρία Κατίγκω βρήκε την Ευανθία που το σερβίριζε.
Στάθηκε στην πόρτα και κοίταζε.
Μα η Ευανθία έτρεξε και την αγκάλιασε.
- Τι ωραία, φώναξε, τι ωραία, θεία Κατίγκω!
Η κυρία Κατίγκω τη χάδεψε στον ώμο και τη φίλησε. Και η Ευανθία γέρνοντας απάνω της ξαναψιθύρισε:
- Τι ωραία που είναι δω, θεία Κατίγκω!
Το είπε γοργά γοργά ως να μην το πρόσεξε. Και κοίταξε την κυρία Κατίγκω κατάματα.
Έπειτα την έπιασε από τη μέση και ήρθαν και οι δυο και στάθηκαν μπροστά στο Στέφανο. Και η Ευανθία γέλασε δυνατά.
Ο Στέφανος δεν ήξερε γιατί του φάνηκε σε μεθυσμένη ξαφνικά, όπως ξαναφώναξε:
- Θεία Κατίγκω!
Η κυρία Κατίγκω που είχε σκύψει και φίλησε το Στέφανο, γύρισε στη Ευανθία:
- Τι χρυσή μου;
- Θα πάμε στα ιγγλέζικα;
Κ’ ενώ ο Στέφανος έμενε ακίνητος.
- Θα πάμε∙ εμείς οι δυο μονάχες μας θα πάμε, ξαναείπε η Ευανθία και κάθισε, με το σώμα ριγμένο πίσω.
Μα η κυρία Κατίγκω εκεί που τίναζε τα ψίχουλα που είχε σκορπίσει στο τραπέζι ο Στέφανος, είπε έξαφνα:
- Ξέρεις αλήθεια πως δεν έφυγε η Φιφίκα;
Η Ευανθία σήκωσε το σώμα και την κοίταξε περίεργα.
Και ο Στέφανος αμέσως, σα να του ξέφυγε:
- Ναι, είδα και γω το λοχαγό στη λέσχη.
Η κυρία Κατίγκω έριξε ματιά στο Στέφανο σα δυσαρεστημένη.
- Αρρώστησε έξαφνα η μητέρα της κ’ έμειναν, είπε∙ τώρα μου το έλεγε ο πατέρας σου.
Και γυρίζοντας στη Ευανθία:
- Θα πάμε έπειτα να δούμε τη Φιφίκα.
- Είναι ο πατέρας μέσα; ρώτησε ο Στέφανος.
- Όχι, κατέβηκε, είπε η κυρία Κατίγκω.
Ο Στέφανος κοίταξε την ώρα, σα μόλις τώρα να θυμήθηκε πως έπρεπε να σηκωθεί. Μα καθώς σηκώθηκε, η Ευανθία τον πλησίασε.
- Ήσουν λοιπόν στη λέσχη; ρώτησε σιγά.
Ο Στέφανος την κοίταξε περίεργα.
- Δεν ήσουν; δεν έπαιξες;
Ο Στέφανος πάλι δεν απάντησε. Μα έπειτα:
- Γιατί; ρώτησε μεμιάς.
Και η Ευανθία:
- Γιατί μου αρέσει το παιγνίδι. Αν ήμουν άντρας θα έπαιζα, είπε, κ’ έκαμε προς το μπαλκόνι∙ και στάθηκε και κοίταζε έξω.
Ο Στέφανος πήγε κοντά της.
Κάτω από το μπαλκόνι απλώνονταν η θάλασσα.
Ο Στέφανος μόλις αντίκρυσε τη χλωμοπράσινη έκταση, σταμάτησε. Σταμάτησε σα να του ανοίχτηκε μεμιάς μπροστά του κάτι που το πρωί όταν ξύπνησε του ήταν ακόμα σαν αλλόκοτο, παράλογο όνειρο. Και τώρα του ξαναήρθε αυτό στο νου σαν ξαφνική αστραπή∙ παράξενο, παράλογο και τώρα, παραμίλημα και τώρα, ίσκιος και όνειρο και τώρα. Όμως του στάθηκε μπροστά και τώρα σαν κάτι απόκρυφο και σκοτεινό, τον γέμισε για μια στιγμή και τώρα σαν κάτι που ήταν αδύνατο να το χωρέσει μόνο μια στιγμή, αδύνατο να το χωρέσουν μόνο χρόνια, αδύνατο να το χωρέσει ακόμα και το ανοιχτό άπειρο που απλώνονταν εμπρός του εκεί. Έκαμε να το στοχαστή, όμως θέλησε καλύτερα να το τινάξει πέρα. Παράξενο! του ήρθε στο νου ο λοχαγός και το τραγούδι που του σφύριξε στο πρόσωπο:
Toréador!
Και θέλησε να μιλήσει της Ευανθίας για το λοχαγό. Μα η Ευανθία γυρίζοντας απάνω του τα μάτια του είπε:
- Ξέρεις γιατί σε ρώτησα αν έπαιζες;
Ο Στέφανος σα να μην ένιωσε.
- Γιατί χτες βράδυ σε φανταζόμουν πως έπαιζες.
Και η Ευανθία τον ξανακοίταξε. Έπειτα γέλασε.
Κ’ ενώ ο Στέφανος έμενε σα ξαφνισμένος:
- Για δες, είπε και έδειξε έξω πέρα.
Έξω πάρα η θάλασσα στρωνόταν ήσυχη, όμως στο χρώμα της, με όλο τον καθαρό πρωινό ουρανό, σα να έμενε κάτι από τη θολάδα της χθεσινής βροχής. Ήταν γαλανοπράσινο, και μια ψιλή άχνα κρεμόταν σαν κομμάτια ξεφτισμένης γάζας εδώ και κει απάνω στα νερά και στις κορφές των βράχων. Μα τα νησιά στο μάκρος έφεγγαν διάφανα, βιολετογάλανα και ήταν σα να έπλεαν και να σαλεύαν στον αέρα. Μπροστά μπροστά έξω από το λιμάνι άσπρα και κόκκινα πανιά φαντάζαν σα φτερά ανοιγμένα και καθώς έμεναν ακίνητα φαινόντανε σα να περίμεναν.
Αυτά έδειξε η Ευανθία στο Στέφανο κ’ έκαμε ν’ ακουμπήσει το χέρι της στον ώμο του.
Μα η κυρία Κατίγκω βγήκε στο μπαλκόνι και άλλαζε το νερό στο βάζο με τα ρόδα. Και κει που έμπαινε πάλι μέσα με το βάζο, η Ευανθία έσκυψε και μύρισε τα ρόδα.
Ο Στέφανος κοίταξε κει το πρόσωπο της Ευανθίας σα να έριξε ένα κόκκινο αντιφέγγισμα στα λευκά ρόδα.
Έμειναν σιωπηλοί και οι δυο άμα μπήκε μέσα η κυρία Κατίγκω. Μα έξαφνα ακούστηκε από το λιμάνι τριχτός κρότος. Ήταν το βίντσι των βαποριών που ξανάρχιζαν την εργασία. Και η Ευανθία σαν ηλεκτρισμένη, φώναξε μεμιάς:
- Θεία Κατίγκω!
Ο Στέφανος την κοίταξε.
- Τα ιγγλέζικα φορτώνουν.
Μα πριν προφτάσει να βγει έξω η κυρία Κατίγκω, σκύβοντας η Ευανθία στο Στέφανο του είπε σιγαλά:
- Πώς ήθελα να πάω στα ιγγλέζικα μαζί σου. Ε, έρχεσαι;
Ο Στέφανος την κοίταξε, και καθώς τον κοίταζε κι αυτή κατάματα.
- Ναι, της ψιθύρισε κ’ έβλεπε μπρος του σα να μην ένιωθε ενώ πλησίαζε η κυρία Κατίγκω.
Η Ευανθία χτύπησε τα χέρια, όταν της έταξε και η κυρία Κατίγκω πως θα πάνε.
Και όταν ο Στέφανος τις άφησε και κίνησε να φύγει, εκεί που έβγαινε στην πόρτα του φώναξε η κυρία Κατίγκω:
- Σούπα με ρύζι θα έχομε το μεσημέρι∙ μην αργήσεις και χαλάσει.
XV
Ενώ εργαζόταν στο γραφείο του ο Στέφανος, έλαβε ένα μπιλιέτο της Μαρίκας. Τον παρακαλούσε να πάει να τη δει πριν από το μεσημέρι.
Και πήγε.
Τη βρήκε που στεκόταν στο διάδρομο και τον περίμενε. Καθώς του έσφιξε το χέρι και τον κοίταξε, η ματιά της έφεγγε. Αλλά στην κάμαρα που μπήκαν ήταν η κυρία Αγλαΐα. Ορθή μπροστά στις γλάστρες της ψαλίδιζε τα φύλλα μιας φοινικιάς. Χαιρέτησε το Στέφανο με νεύμα μόνο.
- Πώς σκάζω που μου κιτρινίζουν έτσι, είπε όταν ο Στέφανος ήρθε κοντά της.
_ Ναι, κρίμα, είπε ο Στέφανος.
Κ’ έπειτα, σα να θυμήθηκε έξαφνα:
- Πλύσιμο με καπνό βρεγμένο, είπε ξανά.
- Το δοκίμασα, δεν ωφελεί, απάντησε η κυρία Αγλαΐα κ’ εξακολούθησε να ψαλιδίζει.
Ο Στέφανος γύρισε στη Μαρίκα∙ στεκότανε κοντά του και όπως ο ήλιος γέμιζε την κάμαρα, το πρόσωπό της φαινότανε μέσα στο χρυσό φως σα μεταμορφωμένο.
Της έπιασε το χέρι και στάθηκαν και κοιτάζονταν.
Ύστερα καθώς σύρθηκαν προς το παράθυρο κ’ έβλεπαν έξω, η Μαρίκα δείχνοντας μια πιγόνια που γέμιζε τον τοίχο αντίκρυ μ’ εξωτικά βυσσινοπόρφυρα άνθη σα ροδιάς.
- Τι ωραία! ψιθύρισε.
Μα η κυρία Αγλαΐα ρώτησε έξαφνα το Στέφανο:
- Το έμαθε η μαμά σου πως δεν έφυγε η Φιφίκα;
- Ναι, είπε ο Στέφανος και γύρισε προς την κυρία Αγλαΐα.
Η κυρία Αγλαΐα τον κοίταξε∙ κ’ έπειτα με χαμόγελο, που ο Στέφανος δεν ένιωσε αν ήταν για τη μητέρα του ή τη Φιφίκα.
- Μα γιατί δεν έφυγε, τον ξαναρώτησε.
Και ο Στέφανος, χωρίς να ξέρει γιατί, χαμογέλασε κι ο ίδιος.
- Αρώστησε η μητέρα της, απάντησε.
Και όταν η κυρία Αγλαΐα ρώτησε πάλι έπειτα: Και ο λοχαγός; -- ο Στέφανος διηγήθηκε έξαφνα το χθεσινό του απάντημα με το νομάρχη και το λοχαγό έξω από το καφενείο.
Η κυρία Αγλαΐα έμεινε με τεντωμένα μάτια:
- Στο καφενείο – ο κύριος νομάρχης;
- Ναι, και τραγουδούσε, είπε ο Στέφανος.
- Ο κύριος νομάρχης;
Ο Στέφανος ένιωσε πως τα σύγχισε.
- Ο λοχαγός, απάντησε.
Και είπε το τραγούδι που σφύριζε ο λοχαγός.
Η κυρία Αγλαΐα γέλασε, ενώ ο Στέφανος έμεινε σιωπηλός σα να μετάνιωσε. Είχε το αίσθημα πως δίχως να το νιώσει πρόδωσε κάτι --- δικό του ή ξένο, δεν ήξερε καλά. Και όταν, αφού βγήκε η κυρία Αγλαΐα έξω, η Μαρίκα τον πλησίασε, έμεινε σα στενοχωρημένος.
Αλλά η Μαρίκα του γέλασε καθώς πλησίασε, και η ματιά της έφεγγε σα λαμπρυσμένη ενώ τον κοίταζε. Και τον έσυρε κοντά της και του είπε:
- Ξέρεις γιατί σ’ έφερα εδώ έτσι ξαφνικά;
Ο Στέφανος δε μίλησε.
- Γιατί αν και το ήξερα πως θα ερχόσουν και αν δε σ’ έφερνα, όμως δεν ήθελα να φοβηθώ πως δε θα ερχόσουν.
Κ’ ενώ ο Στέφανος την κοίταζε παράξενα.
- Ναι, εξακολούθησε, να φοβηθώ∙ χθες βράδυ δε φοβόμουνα, μα σήμερα φοβόμουνα μη φοβηθώ.
Ο Στέφανος φαντάστηκε πως θ’ άκουγε πάλι παραμιλητό.
- Κι αυτό δεν το ήθελα∙ γιατί ήθελα και θέλω, Στέφανε, να είμαι ευτυχισμένη, είπε πάλι η Μαρίκα. Ναι, μόνο ευτυχισμένη.
Και τον έφερε σιγά σιγά προς τη γωνία που ήταν οι γλάστρες της κυρίας Αγλαΐας.
- Ευτυχισμένη και χαρούμενη σαν τ’ άνθη αυτά, εξακολούθησε και του έδειξε τις κόκκινες τουλίπες που έγερναν σκορπώντας λάμψεις γελούμενες στα πράσινα φυτά και στ’ άλλα παρδαλά φύλλα τριγύρω τους.
Καθώς μιλούσε, στο πρόσωπό της έπαιζε όμοια λάμψη. Ήταν χαρούμενο∙ μα οι ωχροκόκκινες κηλίδες του γύρω στα μήλα φάνηκαν σα ροδόφυλλα του Στέφανου, ροδόφυλλα ζωγραφιστά σα λευκή κέρινη λαμπάδα και του ήταν σα να του στάλαζαν βαθιά μια ανήσυχη μελαγχολία.
Αλλά η Μαρίκα γυρίζοντάς τον έξαφνα προς το παράθυρο του έδειξε πάλι τα βυσσινοκόκκινα άνθη στον τοίχο απέναντι.
- Και κείνα εκεί! του είπε.
Κ’ ενώ κοιτάζαν και οι δυο τ’ άνθη.
- Τι μακρύ που είναι φέτος το φθινόπωρο, είπε ξανά.
Κ’ έπειτα από μια μικρή σιγή και πάλι:
- Ω να μην τέλειωνε ποτέ, ψιθύρισε.
Η γιαγιά που ήρθε μέσα, σα να τους ξύπνησε.
Καθώς είδε το Στέφανο σταμάτησε, σα να μην περίμενε πως θα τον δει εκεί. Έπειτα τον καλημέρισε∙ και ξαφνικά:
- Η Ευανθία μας ξέχασε, του είπε.
- Μας ξέχασε, είπε πάλι σα να μην έβρισκε άλλο τίποτε να πει.
Η Μαρίκα γύρισε και την κοίταζε.
- Την κράτησε η Κατίγκω, ξαναψιθύρισε η γιαγιά.
Και η κυρία Αγλαΐα που έμπαινε:
- Κρατούμε και μεις το Στέφανο, είπε.
- Ναι, ναι, μαμά, είπε και η Μαρίκα∙ και ο Στέφανος την είδε πάλι γελαστή.
Κ’ έμεινε κ’ έφαγε μαζί τους.
Θυμήθηκε πως τον περίμεναν στο σπίτι μόνο όταν ήρθε η κυρία Κατίγκω έπειτα από το μεσημέρι.
- Εδώ έμεινες; του είπε μπαίνοντας∙ τουλάχιστο δεν έστελνες∙ το ήξερες, είχαμε σούπα!
Η Μαρίκα γέλασε∙ κ’ ενώ η κυρία Κατίγκω γύρισε και την κοίταξε.
- Μαμά, της είπε, εμείς φταίμε∙ τον κρατήσαμε έξαφνα.
- Η μαμά τον κράτησε, πρόσθεσε με μιας.
Η κυρία Κατίγκω χαιρετήθηκε φιλικά με την κυρία Αγλαΐα.
Και η Ευανθία μπαίνοντας γρήγορα:
- Θεία Αγλαΐα, Μαρίκα, ελάτε∙ στις τρεις μας περιμένουν, φώναξε από την πόρτα.
Ο Στέφανος την κοίταξε περίεργα∙ ήταν όλη κόκκινη, το πρόσωπό της και το φόρεμα.
- Ελάτε!
Και πριν να τη ρωτήσουν «πού;» ξαναφώναξε η Ευανθία:
- Θα πάμε στα ιγγλέζικα.
Η κυρία Αγλαΐα γύρισε έξαφνα:
- Αστειεύεσαι;
- Μα πηγαίνουν; πηγαίνει ο κόσμος καθώς πρέπει; ρώτησε την κυρία Κατίγκω.
- Θα είναι η Φιφίκα, έλεγε την ίδια ώρα η Ευανθία, η Μαρίκα όμως μ’ έξαφνο κίνημα:
- Αλλά μαμά, πετάχτηκε, δεν είπαμε…;
- Ναι, ένεψε η κυρία Αγλαΐα, ενώ η Ευανθία πρόσθετε:
- Και ο κύριος νομάρχης.
Η κυρία Αγλαΐα σταμάτησε:
- Ο κύριος νομάρχης!
- Ναι, ο κύριος νομάρχης, είπε η Ευανθία.
Και την κοίταζε σα με χαμόγελο.
Η κυρία Αγλαΐα έμεινε μια στιγμή άφωνη∙ έπειτα είπε:
- Δεν μπορούμε, παραγγείλαμε το αμάξι.
Η Ευανθία γύρισε απότομα τα μάτια της στο Στέφανο.
Ο Στέφανος κοίταζε κάτω.
Μα όταν σε λίγο έφυγαν πάλι μόνες η Ευανθία με την κυρία Κατίγκω, η Μαρίκα πρόσεξε πως η Ευανθία βγήκε χωρίς να ρίξει βλέμμα στο Στέφανο.
Σταμάτησε και κοίταζε.
Και η κυρία Αγλαΐα είχε σταθεί άφωνη κι αυτή.
- Μα τι αστείος, ψιθύρισε έπειτα έξαφνα η κυρία Αγλαΐα.
Ο κύριος νομάρχης, ήθελε να πει∙ μα το ένιωσε και διορθώθηκε γοργά:
- Ναι, τι αστείος ο λοχαγός.
Κ’ έκαμε να δει το Στέφανο.
Μα ο Στέφανος είχε γυρίσει κ’ έβλεπε προς το παράθυρο.