Ouverture

Ω φιλτάτη πατρίς,
Ω θαυμασία νήσος,
Ζάκυνθε· συ μου έδωκας
Την πνοήν, και του Απόλλωνος
Τα χρυσά δώρα!

Και συ τον ύμνον δέξου·
Εχθαίρουσιν οι Αθάνατοι
Την ψυχήν, και βροντάουσιν
Επί τας κεφαλάς
Των αχαρίστων.

Ποτέ δεν σε ελησμόνησα,
Ποτέ· — Και η τύχη μ' έρριψε
Μακρά από σε· με είδε
Το πέμπτον του αιώνος
Εις ξένα έθνη

Αλλά ευτυχής, ή δύστηνος
Όταν το φως επλούτει
Τα βουνά και τα κύματα,
Σε εμπρός των οφθαλμών μου
Πάντοτες είχον.

Συ, όταν τα ουράνια
Ρόδα με το αμαυρότατον
Πέπλον σκεπάζη η νύκτα,
Συ είσαι των ονείρων μου
Η χαρά μόνη.

Τα βήματά μου εφώτισε
Ποτέ εις την Αυσονίαν,
Γη μακαρία, ο ήλιος·
Κει καθαρός ο αέρας
Πάντα γελάει.

Εκεί ο λαός ηυτύχησεν·
Εκεί η Παρνάσσιαι κόραι
Χορεύουν, και το λύσιον
φύλλον αυτών την λύραν
Κει στεφανόνει.

Άγρια, μεγάλα τρέχουσι
Τα νερά της θαλάσσης,
Και ρίπτονται και σχίζονται
Βίαια επί τους βράχους
Αλβιονείους.

Αδειάζει επί τας όχθας
Του κλεινού Ταμησού,
Και δύναμιν, και δόξαν,
Και πλούτον αναρίθμητον
Το αμαλθείον.

Εκεί το αιόλιον φύσημα
Μ' έφερεν· η ακτίνες
Μ' έθρεψαν, μ' εθεράπευσαν
Της υπεργλυκυτάτης
Ελευθερίας

Και τους ναούς σου εθαύμασα
Των Κελτών ιερά
Πόλις· του λόγου ποία,
Ποία εις εσέ του πνεύματος
Λείπει Αφροδίτη;

Χαίρε Αυσονία, χαίρε
Και συ Αλβιών, χαιρέτωσαν
Τα ένδοξα Παρίσια·
Ωραία και μόνη η Ζάκυνθος
Με κυριεύει

Της Ζακύνθου τα δάση,
Και τα βουνά σκιώδη,
Ήκουον ποτέ σημαίνοντα
Τα θεία της Αρτέμιδος
Αργυρά τόξα.

Και σήμερον τα δένδρα,
Και τας πηγάς σεβάζονται
Δροσεράς οι ποιμένες·
Αυτού πλανώνται ακόμα
Η Νηρηίδες

Το κύμα Ιόνιον πρώτον
Εφίλησε το σώμα·
Πρώτοι οι Ιόνιοι Ζέφυροι
Εχάιδευσαν το στήθος
Της Κυθερείας.

Κ' όταν το εσπέριον άστρον
Ο ουρανός ανάστη,
Και πλέωσι γέμοντα έρωτος
Και φωνών μουσικών
Θαλάσσια ξύλα·

Φιλεί το ίδιον κύμα,
Οι αυτοί χαϊδεύουν Ζέφυροι
Το σώμα και το στήθος
Των λαμπρών Ζακυνθίων
Άνθος παρθένων..

Μοσχοβολάει το κλίμα σου,
Ω φιλτάτη πατρίς μου,
Και πλουτίζει το πέλαγος
Από την μυρωδίαν
Των χρυσών κήτρων.

Σταφυλοφόρους ρίζας
Ελαφρά, καθαρά,
Διαφανή τα σύννεφα
Ο βασιλεύς σου εχάρισε
Των αθανάτων.

Η λαμπάς η αιώνιος
Σου βρέχει την ημέραν
Τους καρπούς, και τα δάκρυα
Γίνονται της νυκτός
Εις εσέ κρίνοι.

Δεν έμεινεν εάν έπεσε
Ποτέ εις το πρόσωπόν σον
Η χιών· δεν εμάρανε
Ποτέ ο θερμός Κύων,
Τα σμάραγδά σου.

Είσαι ευτυχής· και πλέον
Σε λέγω ευτυχεστέραν,
Ότι συ δεν εγνώρισας
Ποτέ την σκληράν μάστιγα
Εχθρών, τυράννων

Ας μη μου δώση η μοίρα μου
Εις ξένην γην τον τάφον·
Είνε γλυκύς ο θάνατος
Μόνον όταν κοιμώμεθα
Εις την πατρίδα.

Έσφαλεν ο την δόξαν
Ονομάσας ματαίαν.
Και τον άνδρα μαινόμενον
Τον προ τοιαύτης καίοντα
Θεάς την σμύρναν.

Δίδει αυτή τα πτερά·
Και εις τον τραχύν, τον δύσκολον
Της Αρετής τον δρόμον
Του ανθρώπου τα γόνατα
Ιδού πετάουν.

Μικράν ψυχήν, κατάπτυστον,
Κατάπτυστον καρδίαν
Έτυχ' όστις ακούει
Της δόξης την παράκλησιν
Και δειλιάζει.

Ποτέ, ποτέ με δάκρυα
Δεν έβρεξεν εκείνος
Των φίλων του το μνήμα,
Ούτε το χώμα εφίλησε
Των συγγενών του.

Εις τον ηγριωμένον
Βαθύν ωκεανόν,
Όπου φυσάει με βίαν
Και οργίζεται το πνεύμα
Της πικράς τύχης·

Καθ' ημέραν κυττάζει
Τους πολλούς των δυστήνων
Πνιγομένων θνητών,
Και ποίος ποτε τον ήκουσε
Παραπονούντα;

Θερμότατον τον πόθον
Εφύτευσας της δόξης
Εις την καρδίαν των τέκνων σου,
Ω Ελλάς, και καλείσαι
Μήτηρ ηρώων.

Καθώς από το σπήλαιον
Εκβάς ο λέων πληγόνει,
Σκοτόνει, διασκορπίζει
Τολμηρών κυνηγών
Πλήθος Αράβων.

Καθώς εις τον χειμώνα
Το νερόν υπερήφανον
Του χειμάρρου κυλίεται,
Και τα χωράφια χάνονται
Βοσκοί και ζώα.

Ή καθώς την αυγήν
Εξαπλόνετ' ο Ήλιος,
Και τ' άστρα τ' αναρίθμητα
Από τον μέγαν Όλυμπον
Πάντα εξαλείφει.

Ούτω τα μύρια τάγματα
Έχυσεν ο Αράξης,
Αλλά, ω Ασπίς Ελλάδος,
Συ επί τους Πέρσας, άστραψες,
Κ' έγινον κόνις.

Περίφημοι ψυχαί
Τριακοσίων Λακώνων,
Ψυχαί αίπου εδοξάσατε
Τον Ασωπόν και τ' άλσος
Του Μαραθώνος·

Εύφραινε με το αθάνατον
Μέτρον τας Αχαΐδας
Χήρας ο θείος Όμηρος,
Και το πνεύμα σας άναπτε
Το ίδιον μέλος.

Του καρτερού Αιακίδου
Την φήμην εζηλεύσατε,
(Αείμνηστος, θαυμάσιος,
Ζήλος) και τ' αίμα εχύσατε
Διά την Ελλάδα.

Καιγώ, καιγώ το σίδηρον
Γυρεύω· ποίος μου δίδει
Τας βροντάς του πολέμου;
Ποίος μ' οδηγεί την σήμερον
Εις τον αγώνα;

Φοβερόν, μυσαρόν
θρέμμα σκληράς Ασίας,
Ωθωμανέ, τι μένεις;
Τι 'νοείς; τι δεν φεύγεις
Τον θάνατόν σου;

Έφθασ' η ώρα· φύγε,
Ανέβα την αγρίαν
Αραβικήν φοράδα·
Νίκησον εις το τρέξιμον
Και τους ανέμους.

Επί τον Υμητόν
Εβλάστησεν η δάφνη,
Φύλλον ιερόν στολίζει
Τα ηριπομένα λείψανα
Του Παρθενώνος.

Νέοι, γυναίκες, γέροντες
Ελληνικά θηρία,
Φιλούσιν, αποσπάουσι
Τους κλάδους, στεφανόνουσι
Τας κεφαλάς των.

Ανέβα την αράβιον,
Ωθωμανέ, φοράδα·
Την φυγήν κατεγκρήμνισον·
Ελληνικά θηρία
Σε κατατρέχουν·

Την λάμψιν των οργάνων
Αρειμανείων ίδε·
Άκουσον την βοήν
Των θάνατον πνεόντων
Ή ελευθερίαν

Νοείς, — Τρέξατε, δεύτε
Οι των Ελλήνων παίδες·
Ήλθ' ο καιρός της δόξης,
Τους ευκλεείς προγόνους μας
Ας μιμηθώμεν.

Εάν το ακονίση η δόξα,
Το ξίφος κεραυνοί·
Εάν η δόξα θερμώση
Την ψυχήν των Ελλήνων
Ποίος την νικάει;

Τι τρέμεις; την φοράδα
Κτύπα, κέντησον, φύγε
Ωθωμανέ· θηρία
Μάχην πνέοντα, δόξαν,
Σε κατατρέχουν.

Ω δόξα, δια τον πόθον σου
Γίνονται και πατρίδος.
Και τιμής, και γλυκείας
Ελευθερίας και ύμνων
Άξια τα έθνη.

Εις τούτον τον ναόν,
Των πρώτων Χριστιανών
Παλαιότατον κτίριον,
Πώς ήλθον; πώς ευρίσκομαι
Γονατισμένος;

Όλην την Οικουμένην
Σκεπάζουν σκοτεινά,
Ήσυχα, παγωμένα,
Τα μεγάλα πτερά
Της βαθείας νύκτας.

Εδώ σίγα· κοιμώνται
Των Αγίων τα λείψανα·
Σίγα εδώ, μη ταράξης
Την ιεράν ανάπαυσιν
Των τεθνημένων.

Ακούω του λυσσώντος
Ανέμου την ορμήν·
Κτυπά με βίαν· ανοίγονται
Του ναού τα παράθυρα
Κατασχισμένα.

Από τον ουρανόν,
Όπου τα μελανόπτερα
Σύννεφα αρμενίζουν,
Το ψυχρόν της αργύριον
Ρίπτει η σελήνη.

Και ένα κρύον φωτίζει
Λευκόν, σιγαλόν μάρμαρον·
Σβησθέν λιβανιστήριον,
Κερία σβηστά και κόλυβα
Έχει το μνήμα.

Ω παντοδυναμώτατε!
Τι είνε; τι παθαίνω;
Ορθαί εις την κεφαλήν μου
Στέκονται η τρίχες! . . . λείπει
Η αναπνοή μου!

Ιδού, η πλάκα σείεται . . .
Ιδού από τα χαράγματα
Του μνήματος εκβαίνει
Λεπτή αναθυμίασις
Κ' εμπρός μου μένει.

Επυκνώθη λαμβάνει
Μορφήν ανθρωπικήν.
Τι είσαι; ειπέ μου; πλάσμα,
Φάντασμα του νοός μου
Τεταραγμένου;

Ή ζωντανός είσ' άνθρωπος,
Και κατοικείς τους τάφους;
Χαμογελάεις; . . . αν άφηκας
Τον άδην. . . ή ο παράδεισος
Ειπέ μου αν σ' έχη.

— Μη μ' ερωτάς· το ανέκφραστον
Μυστήριον του θανάτου
Μην ερευνάς· τα στήθη,
Τα στήθη 'που σ' εβύζασαν
Εμπρός σου βλέπεις.

Ω τέκνον μου, ω τέκνον μου,
Αγαπητόν μου σπλάγχνον,
Ανόμοιος είνε η μοίρα μας,
Και προσπαθείς ματαίως
Να με αγκαλιάσης.

Παύσε τα δάκρυα. Ησύχασε
Το πάθος της καρδιάς σου.
Αν η χαρά η ανέλπιστος,
Ότι με είδες, βρέχη
Τους οφθαλμούς σου·

Μειδίασον, χαίρου φίλε μου,
Μάλλον· αλλ' αν η πίκρα,
Ότι τον ήλιον άφηκα,
Τώρα σε κυριεύη,
Παρηγορήσου.

Τι κλαίεις; την κατάστασιν
Αγνοείς της ψυχής μου·
Και εις τούτο το μνήμα
Το σώμα μου αναπαύεται
Από τους κόπους.

Ναι, κόπος ανυπόφερτος
Είνε η ζωή· η ελπίδες,
Οι φόβοι, και του κόσμου
Η χαραί και το μέλι
Σας βασανίζουν.

Εδώ ημείς οι νεκροί
Παντοτινήν ειρήνην
Απολαύσαμεν, άφοβοι,
Άλυποι, δίχως όνειρα
Έχομεν ύπνον.

Σεις οι δειλοί αχνύζετε
Όταν τις ψιθυρίση
Τ' όνομα του θανάτου·
Αλλ' άφευκτος ο θάνατος,
Άφευκτος είνε.

Μία και μόνη είνε
Η οδός, και εις τον τάφον
Φέρνει· εις αυτήν η ανάγκη
Αμάχητον με χείρα
Ωθεί τους ζώντας.

Υιέ μου πνέουσαν μ' είδες·
Ο ήλιος κυκλοδίωκτος,
Ως αράχνη, μ' εδίπλονε
Και με φως και με θάνατον
Ακαταπαύστως.

Το πνεύμα οπού μ' εμψύχονε
Του θεού ήτον φύσημα,
Και εις τον Θεόν ανέβη·
Γη το κορμί μου, κ' έπεσεν
Εδώ εις τον λάκκον.

Αλλά το φέγγος χάνεται
Της σελήνης· σε αφίνω·
Πάλιν θέλω σε ειδείν
Ότε η ζωή σου λείψει,
Και τότε μόνον.

Με την ευχήν μου ύπαγε·
Άλλο δεν λέγω· θέλω
Εις την συνείδησίν σου
Τα λοιπά φανερώσειν
Ύστερον . . . χαίρε. . .

Τέκνον μου χαίρε .. — Πρόσμενε,
Τον υιόν λυπημένον
Μη παραιτήσης. Έπεσε
Και μένουν οι οφθαλμοί μου
Εις βαθύ σκότος.

Ω φωνή, ω μητέρα,
Ω των πρώτων μου χρόνων
Σταθερά παρηγόρησις·
Όμματα οπού μ' εβρέχατε
Με γλυκά δάκρυα!

Και συ στόμα οπού εφίλησα
Τόσαις φοραίς, με τόσην
Θερμοτάτην αγάπην,
Πόση άπειρος άβυσσος
Μας ξεχωρίζει!

Αι, και άπειρος ας είνε
Κ' έτι φοβερωτέρα·
Εκεί μέσα ατάρακτος
Θέλω εγώ συντριφθείν
Γυρεύοντάς σας.

Τώρα, τώρα τα χείλη μου
Δύνανται να φιλήσουν
Του θανάτου τα γόνατα·
Να στέψω το κρανίον του
Δύναμαι τώρα.

Πού είνε τα ρόδα; φέρετε
Στεφάνους αμαράντους·
Την λύραν δότε· υμνήσατε·
Ο φοβερός εχθρός
Έγινε φίλος.

'Κείνος οπού το μέτωπον
Τρυφερών γυναικών
Αγκάλιασε, πώς δύναται
Εις ανδρικήν καρδίαν
Να ρίψη φόβον;

Ποίος άνθρωπος εις κίνδυνον
Είνε; τώρα οπού βλέπω
Τον θάνατον μ' θάρρος,
Εγώ κρατώ την άγκυραν
Της σωτηρίας.

Εγώ τώρα εξαπλόνω
Ισχυράν δεξιάν
Και την άτιμον σφίγγω
Πλεξίδα των τυράννων
Δολιοφρόνων.

Εγώ τα σκήπρα στάζοντα
Αίματος και δακρύων
Καταπατώ· και καίω
Της δεισιδαιμονίας
Το βαρύ βάκτρον.

Επάνω εις τον βωμόν
Της αληθείας, τα σφάγια
Τώρα εγώ ρίπτω· μ' άφθονα
Τον λίβανον σωρεύω,
Μ' άφθονα χέρια.

Ως απ' ένα βουνόν
Ο αετός εις άλλο
Πετάει, καιγώ τα δύσκολα
Κρημνά της αρετής
Ούτω επιβαίνω.