Ἀποστροφή

Ὅλοι μαζὶ κινοῦμε, συρφετός,
γυρεύοντας ὁμοιοκαταληξία.
Μιὰ τόσο εὐγενικιὰ φιλοδοξία
ἔγινε τῆς ζωῆς μας ὁ σκοπός.

Ἀλλάζουμε μὲ ἤχους καὶ συλλαβὲς
τὰ αἰσθήματα στὴ χάρτινη καρδιά μας
δημοσιεύουμε τὰ ποιήματά μας,
γιὰ νὰ τιτλοφορούμεθα ποιητές.

Ἀφίνουμε στὸ ἀγέρι τὰ μαλλιὰ
καὶ τὴ γραβάτα μας. Παίρνουμε πόζα.
Ἀνυπόφορη νομίζουμε πρόζα
τῶν καλῶν ἀνθρώπων τὴ συντροφιά.

Μόνο γιὰ μᾶς ὑπάρχουν τοῦ Θεοῦ
τὰ πλάσματα καὶ, βέβαια, ὅλη ἡ φύσις.
Στὴ γῆ γιὰ νὰ στέλνουμε ἀνταποκρίσεις,
ἀνεβήκαμε στἄστρα τοὐρανοῦ.

Κι ἂν πειναλέοι γυρνᾶμε ὁλημερίς,
κι ἂν ξενυχτοῦμε κάτου ἀπ’ τὰ γεφύρια,
ἐπέσαμε θύματα ἐξιλαστήρια
τοῦ «περιβάλλοντος», τῆς «ἐποχῆς».

Οἱ ὑπάλληλοι ὅλοι λυόνουν καὶ τελειόνουν
σὰν στῆλες δύο δύο μὲς στὰ γραφεῖα.
(Ἠλεκτρολόγοι θἆναι ἡ Πολιτεία
κι ὁ Θάνατος, ποὺ τοὺς ἀνανεώνουν).

Κάθονται στὶς καρέκλες, μουτζουρόνουν
ἀθῶα λευκὰ χαρτιά, χωρὶς αἰτία.
«Σὺν τῇ παρούσῃ ἀλληλογραφίᾳ
ἔχομεν τὴν τιμὴν» διαβεβαιώνουν.

Καὶ μοναχὰ ἡ τιμὴ τοὺς ἀπομένει,
ὅταν ἀνηφορίζουνε τοὺς δρόμους,
τὸ βράδυ στὶς ὀχτώ, σὰν κουρντισμένοι.

Παίρνουν κάστανα, σκέπτονται τοὺς νόμους,
σκέπτονται τὸ συνάλλαγμα, τοὺς ὤμους
σηκώνοντας οἱ ὑπάλληλοι οἱ καϊμένοι.

Τὸ Μιχαλιὸ τὸν πήρανε στρατιώτη.
Καμαρωτὰ ξεκίνησε κι ὡραῖα
μὲ τὸ Μαρὴ καὶ μὲ τὸν Παναγιώτη.
Δὲ μπόρεσε νὰ μάθη κὰν τὸ «ἐπ’ ὤμου».
Ὅλο ἐμουρμούριζε: «Κύρ-Δεκανέα,
ἄσε με νὰ γυρίσω στὸ χωριό μου».

Τὸν ἄλλο χρόνο, στὸ νοσοκομεῖο,
ἀμίλητος τὸν οὐρανὸ κοιτοῦσε.
Ἐκάρφονε πέρα, σ’ ἕνα σημεῖο,
τὸ βλέμμα του νοσταλγικὸ καὶ πρᾶο,
σὰ νἀλεγε, σὰ νὰ παρακαλοῦσε:
«Ἀφίστε με στὸ σπίτι μου νὰ πάω».

Κι ὁ Μιχαλιὸς ἐπέθανε στρατιώτης.
Τὸν ξεπροβόδισαν κάτι φαντάροι,
μαζί τους ὁ Μαρὴς κι ὁ Παναγιώτης.
Ἀπάνω του σκεπάστηκεν ὁ λάκκος,
μὰ τοῦ ἄφισαν ἀπέξω τὸ ποδάρι:
Ἤταν λίγο μακρὺς ὁ φουκαράκος.

Ὅταν οἱ ἄνθρωποι θέλουν νὰ πονῆς
μποροῦνε μὲ χίλιους τρόπους.
Ρίξε τὸ ὅπλο καὶ σωριάσου πρηνής,
ὅταν ἀκούσης ἀνθρώπους.

Ὅταν ἀκούσης ποδοβολητὰ
λύκων, ὁ Θεὸς μαζί σου!
Ξαπλώσου χάμου μὲ μάτια κλειστὰ
καὶ κράτησε τὴν πνοή σου.

Κράτησε κάποιον τόπο μυστικό,
στὸν πλατὺ κόσμο μιὰ θέση.
Ὅταν οἱ ἄνθρωποι θέλουν τὸ κακό,
τοῦ δίνουν ὄψη ν’ ἀρέση.

Τοῦ δίνουν λόγια χρυσά, ποὺ νικοῦν
μὲ τὴν πειθώ, μὲ τὸ ψέμα,
ὅταν ἄνθρωποι διαφιλονεικοῦν
τὴ σάρκα σου καὶ τὸ αἷμα.

Ὅταν ἔχεις μιὰ παιδικὴ καρδιὰ
καὶ δὲν ἔχεις ἕνα φίλο,
πήγαινε βάλε βέρα στὰ κλαδιά,
στὴ μπουτονιέρα σου φύλλο.

Ἄσε τὰ γύναια καὶ τὸ μαστροπὸ
Λαό σου, Ρῶμε Φιλύρα.
Σὲ βάραθρο πέφτοντας ἀγριωπό,
κράτησε σκῆπτρο καὶ λύρα.

Ἤταν ὡραῖα ὡς σύνολο τὰ ἐπιστημονικὰ
βιβλία, οἱ αἱματόχρωμες εἰκόνες τους, ἡ φίλη
ποὺ ἀμφίβολα κοιτάζοντας ἐγέλα μυστικά,
ὡραῖο κι ὅ,τι μᾶς ἔδιναν τὰ φευγαλέα της χείλη...

Τὸ μέτωπό μας ἔκρουσε τόσο ἁπαλά, μὲ τόση
ἐπιμονή, ποὺ ἀνοίξαμε γιὰ νἄμπη σὰν κυρία
ἡ Τρέλα στὸ κεφάλι μας, ἔπειτα νὰ κλειδώση.
Τώρα ἡ ζωή μας γίνεται ξένη, παλιὰ ἱστορία.

Τὸ λογικό, τὰ αἰσθήματα μᾶς εἶναι πολυτέλεια,
βάρος, καὶ τὰ χαρίζουμε τοῦ κάθε συνετοῦ.
Κρατοῦμε τὴν παρόρμηση, τὰ παιδικά μας γέλια,
τὸ ἔνστικτο ν’ ἀφινόμεθα στὸ χέρι τοῦ Θεοῦ.

Μιὰ κωμωδία ἡ πλάση Του σὰν εἶναι φρικαλέα,
Ἐκεῖνος, ποὺ ἔχει πάντοτε τὴν πρόθεση καλή,
εὐδόκησε στὰ μάτια μας νὰ κατεβάση αὐλαία
—ὤ, κωμωδία!—τὸ θάμπωμα, τὄνειρο, τὴν ἀχλύ.

...Κ’ ἤταν ὡραία ὡς σύνολο ἡ ἀγορασμένη φίλη,
στὸ δείλι αὐτὸ τοῦ μακρινοῦ πέρα χειμῶνος, ὅταν,
γελώντας αἰνιγματικά, μᾶς ἔδινε τὰ χείλη
κ' ἔβλεπε τὸ ἐνδεχόμενο, τὴν ἄβυσσο ποὺ ἐρχόταν.

Στοὺς Δελφοὺς ἐμετρήθηκε τὸ πνεῦμα δύο Ἑλλάδων.
Ὁ Αἰσχύλος πάλι ἐξύπνησε τὴν ἡχὼ τῶν Φαιδριάδων.
Lorgnons, Kodaks, opérateurs, στοῦ Προμηθέα τὸν πόνο
ἔδοσαν ἰδιαίτερο, γραφικώτατο τόνο.
Ἕνας λυγμὸς ἐκίνησε τἀπίθανα αὐτὰ πλήθη.
Κι ὅταν, χωρὶς νὰ πέση αὐλαία, ἡ ὁμήγυρις διελύθη,
τίποτε δὲν ἐτάρασσε τὴν ἱερὴ ἐκειπέρα
σιγή. Κάποιος γυπαετὸς ἔσχισε τὸν αἰθέρα...

Ἐπρόδοσαν τὴν ἀρετὴ κ’ ἦρθαν οἱ ἔσχατοι πρῶτοι.
Μὲ χρῆμα παίρνεται ἡ καρδιὰ κι ἀποτιμᾶται ὁ φίλος.
Ἂν ἄλλοτε ἀντιφέγγιζε στὸ νοῦ, στὰ μάτια, σ’ ὅ,τι,
εἶναι ἡ ζωὴ πιὰ σκοτεινὴ κι ἀνέφικτη σὰ θρῦλος,
εἶναι πικρία στὸ χεῖλος.

Νύχτα βαθειά. Μὲ πνεῦμα ὀργῆς ἔσπρωξα τὸ κρεββάτι.
Ἄνοιξα τὶς ἀραχνιασμένες κάμαρες. Καμμία
ἐλπίς. Ἀπ’ τὸ παράθυρο, τοῦ τελευταίου διαβάτη
εἶδα τὴ σκιά. Κ’ ἐφώναξα στριγγὰ στὴν ἡσυχία:
«Δυστυχία!»

Ἡ φριχτὴ λέξη μὲ φωτιὰ στὸν οὐρανὸν ἐγράφη.
Δέντρα τὴ δαχτυλοδειχτοῦν, ἀστέρια τὴν κοιτοῦνε,
ἐπιγραφὴ τὴν ἔχουνε τὰ σπίτια κ’ εἶναι τάφοι,
ἀκόμη θὰ τὴν ἄκουσαν οἱ σκύλοι κι ἀλυχτοῦνε.
Οἱ ἄνθρωποι δὲν ἀκοῦνε;

Ἔχει πιὰ δύσει ὁ ἥλιος τοῦ χειμώνα,
καὶ γρήγορα, σὰ θέατρο, σκοτεινιάζει,
ἢ σὰ νὰ πέφτη πέπλο σὲ μιὰ εἰκόνα.
Ἄλλο δὲ βρίσκει ὁ ἄνεμος, ταράζει
μόνο τἀγκάθια στὴν πεδιάδα ὅλη,
μόνο κάποιο χαρτὶ σ’ ὅλη τὴ φύση.
Μὰ τὸ χαριτωμένο περιβόλι
αἷμα καὶ δάκρυα τὄχουνε ποτίσει.
Ἀδιάκοπα τὰ δέντρα ξεκινοῦνε,
κ’ οἱ πέτρινοι σταυροὶ σκίζουν σὰ χέρια
τὸν οὐρανὸ ποὺ σύννεφα περνοῦνε,
τὸν οὐρανὸ ποὺ εἶναι χωρὶς ἀστέρια.

(Ὡραῖο, φριχτὸ καὶ ἀπέριττο τοπεῖον!
Ἐλαιογραφία μεγάλου διδασκάλου.
Ἀλλὰ τοῦ λείπει μιὰ σειρὰ ἐρειπίων
κ’ ἡ ἐπίσημος ἀγχόνη τοῦ Παγκάλου).

Ἄ! κύριε, κύριε Μαλακάση,
ποιὸς θὰ βρεθῆ νὰ μᾶς δικάση,
μικρὸν ἐμὲ κ’ ἐσᾶς μεγάλο,
ἴδια τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλο;
Τοὺς τρόπους, τὸ παράστημά σας,
τὸ θελκτικὸ μειδίαμά σας,
τὸ monocle ποὺ σᾶς βοηθάει
νὰ βλέπετε μόνο στὸ πλάι
καὶ μόνο αὐτοὺς νὰ χαιρετᾶτε
ὅσοι μοιάζουν ἀριστοκράται,
τὴν περιποιημένη φάτσα,
τὴν ὑπεροπτικὴ γκριμάτσα,
ἀπὸ τὴ μιὰ μεριὰ νὰ βάλη
τῆς ζυγαριᾶς, κι ἀπὸ τὴν ἄλλη
πλάστιγγα νὰ βροντήσω κάτου,
μισητὸ σκήνωμα, θανάτου
ἄθυρμα, συντριμμένο βάζον,
ἐγώ, κύμβαλον ἀλαλάζον.
Ἄ! κύριε, κύριε Μαλακάση,
ποιὸς τελευταῖος θὰ γελάση;

Τὴ σάρκα, τὸ αἷμα θὰ βάλω
σὲ σχῆμα βιβλίου μεγάλο.

«Οἱ στίχοι παρέχουν ἐλπίδες»,
θὰ γράψουν οἱ ἐφημερίδες.

«Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάμου»,
καὶ δίπλα σ’ αὐτὸ τὄνομά μου.

Τὴν ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα πάλι
στὴ δουλειὰ θὰ δίνω, στὴν πάλη.

Ἀλλά, μὲ τὴ δύση τοῦ ἡλίου,
θὰ πηγαίνω στοῦ Βασιλείου.

Ἐκεῖ θὰ βρίσκω ὅλους τοὺς ἄλλους
λογίους καὶ τοὺς διδασκάλους.

Τὰ λόγια μου θἄχουν οὐσία,
ἡ σιωπή μου μιὰ σημασία.

Θηρεύοντας πράγματα αἰώνια,
θ’ ἀφίσω νὰ φύγουν τὰ χρόνια.

Θὰ φύγουν, καὶ θἀναι ἡ καρδιά μου
σὰ ρόδο ποὺ ἐπάτησα χάμου.

Στὸ ταβάνι βλέπω τοὺς γύψους.
Μαίανδροι στὸ χορό τους μὲ τραβᾶνε.
Ἡ εὐτυχία μου, σκέπτομαι, θἆναι
ζήτημα ὕψους.

Σύμβολα ζωῆς ὑπερτέρας,
ρόδα ἀναλλοίωτα, μετουσιωμένα,
λευκὲς ἄκανθες ὁλόγυρα σ’ ἕνα
Ἀμάλθειο κέρας.

(Ταπεινὴ τέχνη χωρὶς ὕφος,
πόσο ἀργὰ δέχομαι τὸ δίδαγμά σου!)
Ὄνειρο ἀνάγλυφο, θἀρθῶ κοντά σου
κατακορύφως.

Οἱ ὁρίζοντες θὰ μ’ ἔχουν πνίξει.
Σ’ ὅλα τὰ κλίματα, σ’ ὅλα τὰ πλάτη,
ἀγῶνες γιὰ τὸ ψωμὶ καὶ τὸ ἁλάτι,
ἔρωτες, πλήξη.

Ἄ! πρέπει τώρα νὰ φορέσω
τὡραῖο ἐκεῖνο γύψινο στεφάνι.
Ἔτσι, μὲ πλαίσιο γύρω τὸ ταβάνι,
πολὺ θ’ ἀρέσω.

Γυρίζουν τὸ κλειδὶ στὴν πόρτα, παίρνουν
τὰ παλιὰ, φυλαγμένα γράμματά τους,
διαβάζουν ἥσυχα, κ’ ἔπειτα σέρνουν
γιὰ τελευταία φορὰ τὰ βήματά τους.

Ἤταν ἡ ζωή τους, λένε, τραγωδία.
Θεέ μου, τὸ φριχτὸ γέλιο τῶν ἀνθρώπων,
τὰ δάκρυα, ὁ ἱδρώς, ἡ νοσταλγία
τῶν οὐρανῶν, ἡ ἐρημία τῶν τόπων.

Στέκονται στὸ παράθυρο, κοιτᾶνε
τὰ δέντρα, τὰ παιδιά, πέρα τὴ φύση,
τοὺς μαρμαράδες ποὺ σφυροκοπᾶνε,
τὸν ἥλιο ποὺ γιὰ πάντα θέλει δύσει.

Ὅλα τελείωσαν. Τὸ σημείωμα νάτο,
σύντομο, ἁπλό, βαθύ, καθὼς ταιριάζει,
ἀδιαφορία, συγχώρηση γεμᾶτο
γιὰ κεῖνον ποὺ θὰ κλαίη καὶ θὰ διαβάζη.

Βλέπουν τὸν καθρέφτη, βλέπουν τὴν ὥρα,
ρωτοῦν ἂν εἶναι τρέλα τάχα ἢ λάθος,
«ὅλα τελείωσαν, ψιθυρίζουν, τώρα»,
πὼς θ’ ἀναβάλουν βέβαιοι κατὰ βάθος.

Τότε λοιπὸν ἀδέσποτο θ’ ἀφίσω
νὰ βουΐζη τὸ Τραγούδι ἀπάνωθέ μου.
Τὰ χάχανα τοῦ κόσμου, καὶ τοῦ ἀνέμου
τὸ σφύριγμα, θὰ τοῦ κρατοῦν τὸν ἴσο.

Θὰ ξαπλωθῶ, τὰ μάτια μου θὰ κλείσω,
καὶ ὁ ἴδιος θὰ γελῶ καθὼς ποτέ μου.
«Καληνύχτα, τὸ φῶς χαιρέτισέ μου»
θὰ πῶ στὸν τελευταῖο ποὺ θ’ ἀντικρύσω.

Ὅταν ἀργὰ θὰ παίρνουμε τὸ δρόμο,
ἡ παρουσία μου κάπως θὰ βαραίνη
—πρώτη φορὰ—σὲ τέσσερων τὸν ὦμο.

Ὕστερα, καὶ τοῦ βίου μου τὴν προσπάθεια.
ἀμείβοντας, τὸ φτιάρι θὰ μὲ ραίνη
ὡραῖα ὡραῖα μὲ χῶμα καὶ μὲ ἀγκάθια.

Τοῦ κόσμου πιὰ δὲν εἶναι οὔτ' ἕνα
πρᾶγμα σ’ ἐμᾶς ἀγαπητὸ
—ἕνα τραγούδι, μιὰ παρθένα,
ἕνα βιβλίο, ἕνα φυτὸ—

ἱερὸ δὲν εἶναι σὲ μιὰν ἄκρη,
κάτου ἀπ’ τὴν ὄψη τοὐρανοῦ
—ἕνα χαμόγελο, ἕνα δάκρυ,
μιὰ γλυκειὰ θύμηση τοῦ νοῦ—

δὲν εἶναι γύρω οὔτ’ ἕνα πάθος,
ὑπέρτερο, θριαμβευτικὸ
—μιὰ δόξα, ἢ ἕνα ὡραῖο λάθος,
ἢ ἕνα μεγάλο μυστικὸ—

ἄ! ποὺ οἱ ψυχὲς νὰ τὸ ἀγαπᾶνε
καὶ νὰ γελοῦν ἐδῶ στὴ γῆς,
ποὺ νὰ τὸ βλέπουμε καὶ νἆναι
δικαιολογία τῆς ζωῆς;

Francis Vielé—Griffin

—Μπά! Καὶ ἡ μοῖρα μας ἔγινε πεζή.
Ἄν θέλετε, πεθαίνουμε μαζί;
—Σπανία ἡ πρόταση, ὡρισμένως.

—Ὡραῖο τὸ σπάνιο. Λοιπὸν ἐμπρός.
Ὁ τόπος θαυμάσιος καὶ ὁ καιρός.
—Χί! χί! χί! Ἀπογοητευμένος!

—Ἴσως. Ἀλλὰ προπάντων ἐραστὴς
ἄψογος. Ἀνέκαθεν ἰδεαλιστής.
Νὰ πεθάνουμε τώρα ἐλᾶτε.

—Περσότερο εἰρωνεύεστε, θαρρῶ,
παρὰ ὅσο κάνετε τὸν τρυφερό.
Πάψετε, κύριε, ἂν ἀγαπᾶτε.

Ἔτσι τὸ βράδυ κεῖνο ἀπάνω στὴ
χλόη, καὶ στἄνθη ἀπάνω καθιστοὶ,
δυὸ περίεργοι ἐρωτευμένοι

ἀναβάλανε τέτιο ζηλευτὸ
θάνατο, κι ἀπομείνανε γιαυτὸ
—χί! χί! χί!—καταγοητευμένοι.

Paul Verlaine